Herkese merhaba! Bir önceki yazımda Ankara Anlaşması'ndan faydalanarak Londra'ya eşimle birlikte nasıl taşındığımızdan bahsetmiştim. Daha çok, bu taşınma kararını nasıl aldığımızı ve Ankara Anlaşması'nın başvuru sürecindeki aşamaları anlattığım bu ilk yazımın ardından, şimdi de Londra'da ev kiralama ve yaşam masraflarına değinmek istedim. Yurt dışında yaşam kurmayı planlayan herkesin resmi işlemleri hallettikten sonra yerine getirmesi gereken adım, ev bulmak oluyor. Ev kiralama sürecinin ve masrafların yanı sıra, diğer bir konu da yaşam giderlerin ne boyutlara varacağı. Özellikle de mevcut bir iş teklifi yoksa ve gelir anlamında belirsizlik yaşanacaksa, masrafların ne boyutlara varacağını bilerek yola çıkmak önem taşıyor. Bu nedenle, İngiltere'de yaşam kurmayı düşünenler için planlama aşamasında çok işe yarayacağını düşündüğüm bazı bilgi ve tecrübelerimizi sizler için derledim. Ayrıca dilerseniz ilk yazım Ankara Anlaşması ile İngiltere'ye Nasıl Gidilir?'e de tekrar göz atabilirsiniz. :)

Londra'da hayat pahalı mı?

Gitmeden önce bizim de aklımızda olan genel sorularla başlayalım... “Londra'da hayat pahalı mı?” gibi sorulması gayet doğal olan soruları aydınlatabilmek adına aslında yaşam maliyetlerini kalem kalem incelemek gerekiyor. Buraya geldiğimizde, ilk birkaç haftamızda Londra'da yaşamak pahalı mı yoksa ucuz mu, tam olarak karar verememiştik aslında. İlk izlenimimiz, bize GBP kurunun pahalı gelmesinin de dışında, hayatın çok ama çok pahalı olduğu yönündeydi. Eşim de ben de Londra'yı farklı zamanlarda turist olarak ziyaret etmiştik ve o nedenle ilk izlenimimiz daha çok turistik gezilerimiz sırasında edindiğimiz tecrübelere dayanıyordu. Belki de Londra seyahatlerimiz sırasındaki fazla düşünmeden yaptığımız harcamalarımız, turistik gezilerimiz sebebiyle şehri çok pahalı görüyorduk, fakat şimdi yaşam düzeni ve rutinler oturdukça Londra'da ev kirası gibi büyük kalemleri hesabın dışında tutarsak, mutfak alışverişi gibi bazı alanlarda daha kontrollü harcama yapılabildiğini ve düşündüğümüz kadar pahalı olmadığını görüyoruz.

Londra'da ev kiraları

Londra’da 4. ayı geride bırakırken; yerleşik hayata geçmiş ve çalışmaya başlamış biri olarak Londra’daki en büyük masraf kalemlerinden ikisinin ev kirası ve şehir içi ulaşımı olduğunu söyleyebilirim. Ev kiraları bölgelere göre epey farklılık gösteriyor. Zone 1 yani en merkezi olan bölge en pahalı olan yerleşim yeri doğal olarak. Londra'ya tek kişi olarak taşınıyorsanız ya da çift iseniz, ihtiyacınızı başlangıç için 1+1'lik evler rahatlıkla karşılayacaktır diye düşünerek, 1+1'lik dairelerin kira bedellerini bölgelere göre karşılaştırabiliriz. Örneğin zone 1'de bulunan 1+1 dairelerin kiraları yaklaşık olarak 2 bin pound'dan başlıyor. Fakat zone 5'e baktığınız zaman aynı şartlara sahip, toplu taşımaya aynı mesafede bir evin kirasının 1000-1200 pound olduğunu görebilirsiniz. En merkezi konumdaki bir ev ile en uzak bölgede, aynı şartlardaki evlerin rakamları oransal olarak bu şekilde farklılık gösteriyor, yoksa rakamlar da örneğin kendisi gibi biraz farazi. :) 

Ev kirası ve ulaşım masraflarının değişkenliği

Ev kirası ve ulaşım masrafları, birbirini doğrudan etkileyebilen harcamalar. Çünkü Londra bölgelere ayrılmış bir şehir ve ulaşım ücretleri de hangi bölgeler arasında seyahat edeceğinize göre değişkenlik gösteriyor. Daha detaylı inceleyebilmek için bir örnek üzerinden gidelim.

  • Örneğin, zone 5’te 1.100 pound’a kiralık ev buldunuz ve işiniz de zone1’de olacak. Bu durumda aylık travelcard için ödemeniz gereken ücret kişi başı 237 pound olacaktır. Ayrıca bu ulaşım da tek vesaitte yaklaşık 1 saati bulabilmektedir.
  • Bunun yerine örneğin evi zone5 yerine zone2’de bulabilirseniz, aylık travelcard için  138.70 pound ödemeniz gerekecektir ki bu yaklaşık olarak aylık 100 pound’un cebinizde kalması ve ek olarak günlük gidiş-dönüşte toplam en az 30-40 dakikanın daha size kalmasına denk gelmektedir.
  • Genel olarak Zone2’deki evler elbette ki merkeze daha yakın oldukları için zone5’ten daha pahalıdır. Ancak fiyatlar sadece konuma göre değil, yeni-eski olması, eşyalı-eşyasız olması gibi birden çok değişkene bağlı. Bu örnek hesaplamada kişi başı 100 pound’dan hesaplarsak minimum 2 kişilik bir ailenin 1.300 pound’a zone2’de ev bulunması senaryosunda hem günlük yolculuk süreniz kısalır, belki toplamda daha az kira + ulaşım hacaması yapmış olabilirsiniz.  Aşağıdaki siteden Londra’daki tüm ulaşım ücretlerini inceleyebilirsiniz, biz de buradan araştırma yapmıştık. https://tfl.gov.uk/fares/find-fares/tube-and-rail-fares/caps-and-travelcard-prices?intcmp=54720

Londra'da yeme içme giderleri - mutfak alışverişi

“Londra'da hayat pahali mı?” sorusuna tekrar dönersek, ev kirası ve ulaşım masraflarının oldukça yüksek olması sebebiyle maaşınızın önemli bir bölümünü yok saymanız gerekiyor, bu kesin. Fakat güzel olan şu ki, yeme - içme ve mutfak masrafınızı oldukça makul fiyatlara karşılayabiliyorsunuz. Sainsbury’s, Lidl, Tesco, Waitrose gibi süpermarketlerde aklınıza gelebilecek her türlü peynir, süt, yoğurt, ekmek gibi gıda ürünlerini 1 - 2 pound gibi meblağlara temin edebiliyorsunuz. Et ise kilogram bazında 4 - 5 pound’a tavuk eti, 7 - 8 pound’a kırmızı et ve 8 - 9 pound’a deniz ürünleri satın alabilirsiniz. Bu tutarları TL’ye çevirerek değil de GBP kazanan biri olarak harcayacağınızı düşünürseniz farkı görebilirsiniz. Örneğin, Türkiye’de asgari ücret kazanan, yani 2.324 TL maaşı olan bir kişi 1 kg kırmızı et için maaşından yaklaşık olarak 70 TL (70 birim) ayırırken UK’de asgari ücret alan, yani 1.598 pound kazanan biri ise aynı ürün için 7 pound (yani birim) ayırmaktadır. Gıda konusundan bahsederken, eğer Türkiye’de kullanmaya alıştığınız bazı gıda ürünlerini UK’de bulamayacağınızı düşünüyorsanız, Türk marketlerinde aradıklarınızı büyük oranda bulabileceğinizi eklemek isterim. Helal et ya da Türk kahvaltılıklarını Londra'da rahatlıkla bulabiliyorsunuz. Tavsiyeye ihtiyaç duyanlar için sık sık alışveriş yaptığımız noktaları paylaşabiliriz, ayrıca eklemek istedikleriniz varsa önerilerinizi de almaktan mutluluk duyarız! Yazının altına yorum bırakabilirsiniz. :) 

Londra'da ev kiralama süreci

Londra'da ev bulma ve kiralama süreci başlangıçta bizi en çok yoran işlerden biri oldu. Londra'ya yerleşmek için elimizde bir sürü valizle geldiğimizde sadece 1 haftalık otel rezervasyonumuz vardı. Hedefimiz, o ana kadar internetten bakarak belirlediğimiz ev alternatiflerinden birini tutmak ve 1 hafta içinde de taşınmaktı. Bu nedenle Londra merkezde bulunan bir otelde 1 haftalık rezervasyon yapıp tüm eşyalarımızı yanımıza alıp yola çıktık. Tabi bu sadece bizim kafamızdaki plandı, bazı noktalarda süreç düşündüğümüz gibi ilerlemedi. :) Sonuç olarak ev kiralamak, bu ülkeye taşınırken yaşadığımız en büyük challenge oldu. Fakat her şeye rağmen sonradan anladık ki; ev bulma ve taşınma süreci 2-3 ay süren kişiler de yok değil, bu nedenle yine de makul sayılabilecek bir sürede halledebildiğimiz için şanslı sayılırız.

Londra'da ev tutmak neden bir challenge? 

Çünkü beğendiğiniz evi tutabilmeniz garanti değil. Beğendiğiniz eve kira teklifi verip beklemeye başlıyorsunuz ve sizinle aynı anda bir 5 kişi daha o eve kira teklifi vermiş oluyor. Kiracıların profilleri, ödeme performansları ve verdikleri kira teklifleri değerlendiriliyor. Sonra bir tanesi seçiliyor, yani evi tutmaya hak kazanıyor. Siz de bu sırada belki de 5 farklı eve teklif vermiş olmalısınız ki birini yakalayabilin. Bunları koordine etmek, ilk evinizi tutarken yani bir otelde konaklarken zor olabiliyor çünkü sürecin ne kadar süreceği tam olarak belli değil. Bizim için süreç yaklaşık 2 hafta sürdü. Biz 1 hafta içerisinde tamamlayacağımızı düşünerek buna göre bir otel rezervasyonu yapmıştık, fakat düşündüğümüz gibi olmayacağını, birden fazla eve teklif vermemiz gerektiğini görünce otel rezervasyonumuzu uzattık. Fakat beklediğimize değdi belki de, çünkü merkezi sayılabilecek bir konumda, toplu taşımaya yakın mesafede, yeterince geniş bir ev fırsatı yakalayabildik. 

İnternetten Londra'da kiralık ev araştırması nasıl yapılır?

İnternet üzerinden Londra'da kiralık ev araştırması yaparken, böyle büyük bir metropolün önce bölgelerini aşağı yukarı tanımamız ve yaşam şeklimize en uygun olan semtleri belirlememiz gerekiyordu. Alıştığımız standartlara uygun bir ev bulmanın dışında, ülkenin kendi ev kiralama prosedürlerini de araştırmak gerekti. 

  • Londra'ya gelmeden 4-5 hafta önceden https://www.rightmove.co.uk/ ; https://www.zoopla.co.uk/ siteleri üzerinden ev bakmaya ve ilgili emlakçılara randevu almak için mail atmaya başlamıştık. Çünkü evi gezebilmek için mutlaka 1-2 hafta öncesinden randevu almak gerekiyor ve evi sadece size ya da belli bir gün ve saatte tüm görmek isteyenlere aynı anda gezdirilebiliyor. Yani görmek istediğiniz evi bir emlakçıya gidip o anda gidip göremiyorsunuz.
  • Önceden randevu almanızın gerekmesinin bir sebebi de Londra`da hiçbir evin 1 gün bile boş kalmadan kiralanıyor olması. Yani bir ev kiraladığınızda (depozito+kirayı ödediğinizde) size hemen anahtar verilmiyor. Örneğin size kira sözleşmesini imzaladıktan 2 hafta sonra Cumartesi günü evin teslim edileceği söylendiyse; 2 hafta sonra Cumartesi günü evin içindeki kiracı check out yapıyor (son gün saat kaçta evi teslim etmeniz gerektiği sözleşmede yazıyor).
  • Önceki kiracı checkout yaptıktan sonra bir kontrolör (inspector) geliyor ve evin her noktasını fotoğraflayarak not alıyor ve bu bilgilerle bir hafta içinde rapor hazırlıyor. Bu kontrolörler belediyelere bağlı çalışıyor ve ilettikleri raporlar çok çok önemli oluyor. Çünkü bu raporda eğer evde bir hasar tespit edildiyse sizin depozitonuzdan kesinti bu rapora istinaden yapılıyor.
  • Ya da tam tersi, raporda evde hiçbir kusur bulunmadığı yazıldıysa eve girerken ödediğiniz (genelde 5 haftalık kira bedeli) depozitonuz size kesintisiz olarak geri ödeniyor. Çünkü depozito Türkiye’de ev sahibine ödenirken, İngiltere’de depozito devlete ait resmi bir havuz hesabına gönderiliyor. Dolayısıyla evden çıkarken de depozito bedelinin kiracıya geri ödenmesi, siz evi teslim ettikten sonra eve girilip tutulan kontrolör raporuna bağlı oluyor. İngiltere’de kiralık evlerin sahipleri çoğunlukla evlerinin kiralanması ve kiracı ile olan tüm işini emlakçı şirketlerine belli bir komisyon karşılığında taşere etmiş durumda.

Londra'da kiracı, ev sahibi ve emlakçı arasındaki iletişim nasıl ilerliyor?

Çoğu kiracının, oturdukları evin sahibi ile tanışması mümkün bile olmuyor. Ev sahipleri, anlaşma yaptıkları emlakçılara evin kiralanmasının dışında evin her türlü fatura ödemesinin takibi, evde oluşabilecek tamir ihtiyacı işini de devretmiş oluyor. Yani sizin ev sahibiniz aslında emlakçınızmış gibi düşünülebilir. Örneğin evde bir musluk bozuldu ve tesisatçı bulmanız gerekiyor. Türkiye’de olduğu gibi tesisatçıyı getirtip, ücretini önce kendiniz ödeyip, bu tutarı gelecek kiradan düşmüyorsunuz. İşte bu açıdan kiracı olmak büyük rahatlık; böyle bir sorunla karşılaştığınızda direkt evi kiraladığınız emlakçıyı arıyorsunuz ve her şeyi onlar hallediyor, ev sahibine bilgi veriyor ve ödemeyi yaptırıyorlar. Tesisat gibi kullanıcı hatası sayılamayacak sorunlarda size hiçbir ödeme yansıtılmıyor.

Londra'daki kiralık ev çeşitleri

Londra'daki ev tiplerinden de kısaca bahsetmek istiyorum. Londra'da eşyasızdan çok eşyalı ev var, sebebi hem Londra’nın yüksek expat potansiyeli ve daha çok da ev sahipleri için yüksek depolama maliyetleri. Süpermarket sayısı kadar da self storage’lar var ve burada her tür eşyanızı depo kiralayıp bırakabiliyorsunuz, zira bu aylık ciddi bir maliyet. Bu nedenle ev sahipleri genelde evlerini eşyalı kiralamak istiyor. Birçok kişi de londraya gelirken eşyalarını başka ülkeden yüksek bedellerle taşıtmak, ya da eşyasız ev tutup yeni eşya almak yerine eşyalı ev tutmayı tercih ediyor. Ev sahipleri iş sebebiyle farklı yerlere taşınmış kişiler olabiliyor ve bu nedenle eşyalarıyla birlikte evlerini kiralamak istiyorlar. 

Londra'da kiralık evler için emlak vergisi: "council tax" 

Kiralık evlerle ilgili Türkiye’de olmayan, biraz emlak vergisine benzer “council tax” adli bir çeşit vergi ödemesi mevcut. Bu vergi evin bağlı bulunduğu belediyeye aylık olarak ödeniyor; belediyeler ise bu vergileri park, bahçe, kamusal alanların bakımında kullanıyor. Eğer Londra’yı ziyaret ettiyseniz ve “aaa ne güzel parklar var!” dediyseniz, işte o parkların güzelliğini finanse eden fon council tax’lerden geliyor. Bu verginin hesaplanmasında da evin konumu, eski-yeni olması, kaç odalı olduğu, evde kaç kişinin yaşadığı (örneğin tek kişi yaşıyorsa daha düşük oluyor) gibi değişkenler etkili oluyor. Dolayısıyla net bir tutar söylemek zor fakat 1+1 bir evin council tax’inin min GBP 80 ile 120 arasında değişebileceğini yaklaşık olarak söyleyebilmek mümkün. Kiralık ev bakarken mutlaka kira bedeli dışında ödenecek bu vergiyi de dikkate almak gerektiğini bilmelisiniz.

İngiltere'de ev kiralarken dikkat edilen en önemli nokta, ödeme performansı

En can alıcı kısmı ise en sona sakladım. Londra'ya taşınıp da şehirdeki ilk evinizi kiralıyorken, yüksek ihtimalle İngiltere’de geçmiş bir ödeme performansınız bulunmadığı için dezavantajlı bir durumda olacaksınız. Çünkü ödeme performansı bulunmayan kişilerden maalesef birçok emlakçı 6 aylık kira + 5 haftalık depozito bedelini peşin olarak talep ediyor. Ödeme performansı olumlu olan ve uk’de ikamet eden bir kişinin size kefil olması ile de evi kiralamanız mümkün olabiliyor. Ancak böyle kefil olabilecek birini bulmak oldukça zor. Fakat eğer daha önceden ülkede bir banka hesabınız varsa bunun avantajını yaşayacağınız kesin. Bu nedenle araştırma yaparken size uygun olduğunu düşündüğünüz evlerin kira ücretini x 6 + 5 haftalık depozito şeklinde düşünerek gerekli birikimi kenarı koymanız şart. Buna ek olarak yaşam masraflarını hesaplarken aylık council tax'i de hesaba katmayı unutmayın. 

Şimdilik Londra'da ev kiralama ve yaşam masraflarına dair kendi deneyimlerim ışığında  aktarabileceklerim bu şekildeydi. Bir sonraki yazımda Londra'da iş bulma süreci ve çalışma hayatına değinmeyi hedefliyorum, umarım kısa zamanda yeni yazımı tamamlayacağım. :) Facebook ve Instagram hesaplarımızı aşağıda paylaşıyorum ve bu yolda ilerlemek isteyen herkese şimdiden bol şans diliyorum! 

Valizim Facebook hesabı

Valizim Instagram hesabı

Yurt Dışında Yaşam ve İngiltere ile ilgili Diğer Yazılar: 

  1. Kanada'da Yaşamak İsteyenlerin Bilmesi Gerekenler
  2. Toronto'ya 2. Yılımız
  3. İrlanda'da Çalışmak, İş Bulma Süreci ve Mülakat
  4. Toulouse'da Öğrenci Olmak | Fransa'da Lisans Eğitimi
  5. Londra Gezi Rehberi
  6. Londra'da Gezilecek Yerler
  7. Londra Seyahati Nasıl Planlanır?